Độ chính xác của các kết quả xét nghiệm là một phần rất quan trọng trong chẩn đoán và theo dõi tình trạng sức khỏe. Là căn cứ pháp lý quan trọng trong ngành y. Chính vì vậy kết quả xét nghiệm phải được tính tin cậy. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy rằng kết quả xét nghiệm có thể bị sai lệch vì nhiều lý do. Sự cần thiết của việc giữ cho sai sót ở mức thấp nhất là điều quan trọng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Các phòng thí nghiệm cần phải có các biện pháp duy trình chất lượng kết quả xét nghiệm.

Trong phòng xét nghiệm, chúng tôi có 3 giai đoạn cần có sự kiểm soát:

   Ở giai đoạn xét nghiệm, để kiểm soát được chất lượng của kết quả xét nghiệm ta sử dụng các công cụ là nội kiểm (internal quality control-IQC) và ngoại kiểm (external quality assessment-EQA).

   Các công cụ này có khả năng theo dõi, phát hiện các sai số, sự không phù hợp xảy ra trong quá trình xét nghiệm.

   Hệ thống kiểm soát chất lượng trong phòng xét nghiệm được sử dụng để theo dõi những biến số có thể xảy ra trong quá trình xét nghiệm.

   Hệ thống kiểm soát chất lượng thông qua 3 giai doạn:

- Thiết lập giới hạn biến thiên thống kê của từng phương pháp phân tích.

- Sử dụng giới hạn như một tiêu chuẩn để đánh giá các số liệu QC của mỗi xét nghiệm.

- Thực hiện hành động khắc phục lỗi khi xảy ra:

· Tìm ra nguyên nhân gây ra lỗi.

· Thực hiện hành động khắc phục.

· Phân tích lại mẫu chứng và mẫu bệnh nhân.

   Các loại IQC thường được sử dụng:

- IQC thương mại:

· Phải có sẵn ít nhất 1 năm.

· Có bản chất giống với mẫu bệnh nhân.

· Thường sử dụng biện pháp bảo quản bằng cách đông khô.

· Có thể pha loãng đến nồng độ mong muốn hoặc bản chất giống với nước tiểu, máu, dịch não tủy.

· Phải được hòa trộn cẩn thận để tranh việc không đồng đều về nồng độ dẫn đến sai khác trong các kết quả phân tích.

· Nồng độ của QC được sử dụng phải nằm trong phạm vi phù hợp với khoản tham chiếu sinh học.

- IQC sẵn có:

· Huyết thanh gộp: được đông khô để sử dụng sau.

· Mẫu bệnh phẩm được giữ lại cũng có thể được sử dụng.

- Các tiêu chí được xem xét khi lựa chọn IQC

- Các tầng suất thực hiện việc nội kiểm tra theo hướng dẫn của NABL:

· Tối thiểu của 1 mức nồng độ một lần một ngày.

· Nếu mẫu bệnh nhân > 25/ngày: 2 mức nồng độ, ít nhất một lần một ngày.

· Nếu mẫu bệnh nhân > 75/ngày: 2 mức nồng độ, ít nhất hai lần một ngày theo khoản thời gian phù hợp.

- Để phân tích các kết quả nội kiểm ta dùng các công cụ thống kê:

· Giá trị trung bình (mean):

· Độ lệch chuẩn (SD):

· Hệ số biến thiên (CV):

· Biểu đồ Levey-Jennings biểu diễn các giá trị QC quan sát theo thời gian.

· Kết hợp biểu đồ Levey-Jennings với các quy tắc của Westgard để tìm ra các lỗi trong quá trình xét nghiệm (1_2S, 1_3S, 2_2S,R_4S,4_1S,10_X,7_T)

Việc kiểm soát chất lượng trong quá trình xét nghiệm được kết hợp từ quá trình thực hiện nội kiểm và ngoại kiểm một cách bài bản và có quy trình kiểm soát. Lợi ích của quá trình này giúp cho kết quả xét nghiệm được chính xác và có thể tin tưởng. Tránh được các hậu quả không mong muốn từ kết quả xét nghiệm kém chất lượng như thiếu các hành động phù hợp trong điều trị và phát hiện các bất thường trong sức khỏe của bệnh nhân và người có nhu cầu xét nghiệm.

Dịch và trình bày lại từ bài giảng về nội kiểm tra chất lượng của Dr.Rajeev Ranjan

https://www.slideshare.net/slideshow/iqc-internal-quality-controlpptx/252922555#4

CN. Nguyễn Huy Quỳnh